Bestrijding invasieve exoten

Op deze pagina vind je informatie over de bestrijding van uitheemse (water)planten zoals grote waternavel en reuzenberenklauw, en dieren zoals muskus- en beverratten en Amerikaanse rivierkreeften. Ook lees je hoe je zelf kunt helpen bij de bestrijding.

Wat zijn invasieve exoten?

Invasieve (water)planten zijn snelgroeiende uitheemse soorten die zich explosief verspreiden in de Nederlandse natuur, zoals grote waternavel, waterteunisbloem, reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop.

Muskus- en beverratten komen oorspronkelijk niet in Europa voor, hebben hier geen natuurlijke vijanden en zijn door menselijk handelen geïntroduceerd.

Amerikaanse rivierkreeften zijn zoetwaterkreeften uit Noord-Amerika die zich sinds de twintigste eeuw snel verspreiden in Nederlandse wateren. In Fryslân komen vier soorten voor: gevlekte, gestreepte, rode en marmerkreeft. De rode soort is het meest schadelijk.

Waarom zijn invasieve exoten een bedreiging?

Invasieve waterplanten kunnen sloten en plassen overwoekeren, wat leidt tot wateroverlast en schade aan natuur. Ze verdringen inheemse soorten en verminderen lichtinval, waardoor vissen en insecten verdwijnen.

Muskus- en beverratten veroorzaken schade aan dijken en oevers door het graven van holen, wat kan leiden tot verzakkingen en in extreme gevallen doorbraken en overstromingen. Ze bedreigen ook de biodiversiteit doordat ze rietplanten eten en leefgebieden van vogels zoals zwarte stern, roerdomp en kleine karekiet aantasten.

Amerikaanse rivierkreeften verslechteren de waterkwaliteit en ondermijnen oevers. Ze eten waterplanten, woelen de bodem om en maken het water troebel, waardoor leefgebieden van vissen, amfibieën en insecten verdwijnen.

Bestrijdingstips invasieve waterplanten: hoe kun je helpen?

  • gooi overtollige aquarium- en vijverplanten in de GFT-bak om verspreiding te voorkomen.
  • Bij een kleine besmetting met plantexoten in de sloot, kun je het beste handmatig de planten met wortel en al voorzichtig uit de sloot verwijderen. Gooi de plant in de GFT-container of op de composthoop. Dit voorkomt verdere verspreiding. De plant verliest uiteindelijk op deze locatie de strijd.
  • Reuzenberenklauw: zorg ervoor dat de plant geen bloemen krijgt. Maai de reuzenberenklauw minimaal twee keer per jaar weg en doe dat vlak na de bloei (half mei tot begin juni) en direct nadat de eerste zaadkoppen ontstaan. Zo voorkom je verspreiding van zaden. Als je dit tien jaar lang consequent volhoudt, krijg je de kering weer nagenoeg schoon. De eerste twee jaar kost het veel moeite, maar daarna wordt het elk jaar minder.

    Voor wie sneller resultaat wil, is er een door Wetterskip ontwikkelde, rigoureuze methode: het frezen van de toplaag om een ‘vals zaadbed’ te creëren. ‘Je krijgt dan een explosieve groei van alle zaden die nog in de grond zitten, waarna je in een aantal frees- en schoffelsessies de zaadbank uitput. Doe je dit volgens deze uitgedachte systematische aanpak, dan zijn ze binnen anderhalf jaar nagenoeg verdwenen. Je houdt de plant als het ware voor de gek.
  • gebruik veldgids invasieve waterplanten in Nederland voor herkenning en bestrijding van soorten zoals watercrassula, grote kroosvaren en grote waternavel.
  • raadpleeg Home | Invasieve Exoten of Algemene regels invasieve exoten | RVO.nl voor informatie over soorten op land, zoals reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop.

Hoe kan ik exoten melden?

Melding invasieve waterplanten en/of muskusrat: zie je woekerende of invasieve waterplanten en/of muskusratten, ook zonder overlast?

Meld plaagsoorten via het online formulier

Hoe bestrijden wij de exoten?

We hebben 28 gespecialiseerde veldmedewerkers flora en fauna in dienst die zorgen voor de inventarisatie en bestrijding van invasieve exoten in Fryslân en het Groninger Westerkwartier. Daaronder vallen de waternavel en muskus- en beverratten.

Meer weten?