We werken aan vergroten waterafvoer- en bergingscapaciteit

• geplaatst op 08 september 2026 om 12:24

Jaarlijks werken we nu - vooral in natte perioden - 1500 miljoen kubieke meter water weg. Dit is nodig om de waterstand in de Friese boezem (het hoofdstelsel van meren, kanalen en vaarten) rond het afgesproken peil van 52 centimeter beneden NAP te houden. Per etmaal kan maximaal 22 miljoen kuub worden gespuid en weggemalen richting Waddenzee en IJsselmeer.

Boezemplan

Wij werken op dit moment aan een nieuw boezemplan. Hierin wordt vooruitgekeken naar alle ontwikkelingen die afkomen op het watersysteem. De aanzet hiervoor is gegeven in het in 2023 gesloten coalitieakkoord. Het waterschapsbestuur bepaalde toen dat het aan de hand van dit boezemplan wil beoordelen in hoeverre het nodig is een nieuw zeegemaal of –gemalen te bouwen. Het boezemplan zal nog dit jaar worden opgeleverd.

Bergen en afvoeren

Het opvangen van klimaatverandering is voor ons een grote opgave. Nederland kent, ondanks droge perioden, een jaarlijks netto neerslagoverschot. Hier moeten afvoermogelijkheden tegenover staan. Om controle te houden over de waterstand in de Friese boezem hebben wij twee hoofdopties: water bergen om het op een later moment te lozen en zorgen voor voldoende afvoercapaciteit. Op basis van het boezemplan gaat ons bestuur op zoek naar de optimale combinatie.

Waddenzee en IJsselmeer

De makkelijkste en voordeligste afvoerroutes voor water uit ons werkgebied (Fryslân en een stuk van het Groninger Westerkwartier) leiden naar de Waddenzee. Door de sluizen van Dokkumer Nieuwe Zijlen kan het water onder gunstige omstandigheden vrij afstromen naar het Lauwersmeer en van daaruit via de R.J. Cleveringsluizen naar het Wad. In Harlingen wordt onder vrij verval gespuid via de Tjerk Hiddessluizen.

De belangrijkste uitgangen richting IJsselmeer lopen via gemalen. Het zijn het Hooglandgemaal in Stavoren (met een capaciteit van 9 miljoen kuub per etmaal) en het Lemster Woudagemaal (6 miljoen kuub) dat incidenteel bijspringt.

Stijgende zeespiegel

De rekenmodellen voor het boezemplan kijken vooruit naar de jaren 2050 en 2100. Ze laten zien dat we in een lastige situatie komt. Nattere winters maken het nodig meer water af te voeren. De mogelijkheden om nog onder vrij verval te lozen richting Lauwersmeer en Waddenzee, worden door de stijgende zeespiegel echter steeds krapper. Verwachting is dat deze optie na 2100 zelfs helemaal verdwijnt.

De gevolgen hiervan zijn niet uitsluitend op te vangen met het vasthouden of bergen van water. Dit betekent dat er moet worden gezocht naar manieren om de afvoercapaciteit op het huidige niveau te houden, bijvoorbeeld met extra gemaalcapaciteit. Aan de hand van het boezemplan bepaalt ons bestuur hierin zijn richting.

Afstemming met Noorderzijlvest

Wij stemmen onze bevindingen af met buurman Noorderzijlvest. Dit waterschap beheert het peil van het Lauwersmeer en de zeesluizen bij Lauwersoog. Het rekent zelf ook aan toekomstscenario’s voor zijn watersysteem. Omdat Noorderzijlvest en Wetterskip Fryslân beide afhankelijk zijn van de afvoerroute via het Lauwersmeer, willen ze komen tot een gezamenlijke waterafvoerstrategie voor Noord-Nederland.