Baggeren vaarten Dokkum-Wierum

Doel van het project

Wetterkip Fryslân beheert de hoofdwateren in Fryslân, waaronder de vaarten boven Dokkum. Het waterschap baggert deze vaarten, zodat ze dieper worden. De diepere vaarten zorgen voor een betere aan- en afvoer van water, waardoor inwoners beter beschermd zijn tegen wateroverlast in natte periodes. Daarnaast verbetert ook de waterkwaliteit wat ten goede komt aan de flora en fauna. Een mooie bijkomstigheid is dat de vaarten na het baggeren weer diep genoeg zijn voor de recreatievaart. 

Grond voor dijkversterking Ternaard I Peazens-Moddergat

Bij dit project gaan we het grootste deel van de ingedroogde baggerspecie gebruiken voor de versterking van de Waddenzeedijk. Voor de dijkversterking Ternaard I Peazens-Moddergat is veel grond nodig. Door gebiedseigen grond te gebruiken, verminderen we de kosten, transportbewegingen en CO2 uitstoot.

Werkgebied

We gaan delen van de vaarten Alde Peazens, Ferbiningskanaal, Ealsumer Feart, Jellegat, De Peazens en Wierumer Opfeart baggeren. Daarnaast worden er drie delen van de Dyksfeart gebaggerd: het deel ten oosten en ten westen van Wierum en het traject tussen Holwert en Ternaard. In totaal baggeren we 22 kilometer vaarten. Alle trajecten staan met een blauwe lijn weergegeven op de overzichtskaart hieronder. Op de kaart zijn de locaties van de vijf weilanddepots in rood aangegeven.

Klik op de afbeelding voor een vergroting. 

De werkzaamheden uitgelegd

• We legden eerst vijf weilanddepots ter grootte van 28 hectare aan, voor de tijdelijke opslag van baggerspecie*. Dit is vergelijkbaar met veertig voetbalvelden. 
• De afgegraven teelaarde (vruchtbare bovengrond met een dikte van ongeveer 20 tot 30 centimeter) van het weiland, gebruikten we voor het maken van een dijkje van 0,8 tot maximaal 1,8 meter hoog om het depot heen. Zo kunnen we de baggerspecie opslaan.
• We gaan baggeren met een baggerzuiger in de vaarten. De baggerzuiger pompt de baggerspecie vanaf het water door een kilometerslange drijvende leiding naar de vijf depots.
• In de depots wordt ongeveer 145.000.000 m3 baggerspecie opgeslagen. Een klein deel (5.000 m3 baggerspecie) voeren we met vrachtwagens af naar een erkende verwerker.
• Na afloop van de baggerwerkzaamheden worden de dijkjes afgegraven tot de hoogte van de baggerlaag.
• Na verwerking van de baggerspecie in het weilanddepot, wordt deze in de daaropvolgende twee tot drie jaar ingedroogd en een aantal keren op ruggen (bulten) gezet. Zo versnellen we het proces.
• Als de baggerspecie voldoende is ingedroogd wordt deze uitgevlakt in het depot en wordt de oorspronkelijke teelaarde laag weer teruggezet. De teelaarde laag wordt in profiel gebracht en ingezaaid met gras. Zo kan de eigenaar het weer als weiland gebruiken

*Baggerspecie is slib dat elk jaar ongeveer 1 tot 2 centimeter op de waterbodem aangroeit. Dit is een natuurlijk proces. De laag ontstaat onder andere door afgestorven waterplanten en bladeren.

Planning

In het najaar van 2025 legden we de weilanddepots aan. Sinds januari 2026 zijn de baggerwerkzaamheden gestart. 

• Zomer 2026: einde baggerwerkzaamheden met baggerzuiger Ealsumer Feart, De Peazens en Wierumer Opfeart.
• Najaar 2026: einde baggerwerkzaamheden met baggerzuiger Alde Peazens, Ferbiningskanaal, Jellegat en Dyksfeart.
• Najaar 2026: eerste keer omzetten baggerspecie om het indrogen te bevorderen.
• Zomer of najaar 2027: de baggerspecie wordt, zo nodig, nog een keer omgezet.
• Het ontgraven van de ingedroogde baggerspecie voor de dijkverbetering hangt af van de planning van de dijkwerkzaamheden, maar is naar verwachting in het najaar 2027.
• Najaar 2027 of voorjaar 2028: depots weer ingericht als weiland/akker.

Overlast voor de omgeving

We proberen hinder zoveel mogelijk te beperken, maar kunnen enige hinder door werkzaamheden niet voorkomen. Wellicht is er zicht op aan- en afvoer van het baggerspecie met vrachtwagens. Daarnaast zijn de weilanddepots niet toegankelijk. Dit is aangegeven met bebording en eventueel is afrastering aanwezig. 

Er is geen stank- of muggenoverlast voor de directe omgeving. 

We houden rekening met de natuur

Bij de werkzaamheden houden we zoveel mogelijk rekening met de natuur. We starten het werk na het broedseizoen en houden ons aan de gedragscode Flora- en faunawet voor waterschappen. Voor de aanleg van de depots zijn natuurtoetsen uitgevoerd.

Wie voert het project uit?

De baggerdepots zijn ontworpen door ingenieursbureau Antea Group uit Oranjewoud en aangelegd door loonbedrijf Folkertsma Ginnum en loon- en grondverzetbedrijf Luimstra uit Surhuizum. De aannemers JP Schilder B.V. uit Ursem en De Heer land en water B.V. uit Lopik baggeren de vaarten.

Het totale baggerproject kost ruim 2,9 miljoen euro. De kosten worden door Wetterskip Fryslân en gemeente Noardeast-Fryslân gedragen. 

Vergunningsprocedures

We hebben voor de start van de werkzaamheden een aantal vergunningsprocedures doorlopen. Het gaat onder meer om een procedure voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning en ontgrondingsvergunning voor de aanleg van de weilanddepots.