Bouwepet: inrichting waterbergingsgebied en aanleg vispassage - afgerond
De Bouwepet is ingericht als waterbergingsgebied en voorzien van een slimme vispassage. Zo is extra ruimte gecreëerd om hoogwater op te vangen én is de verbinding tussen natuurgebieden en vissen verbeterd. Het project is in maart 2025 afgerond.
Doel van het project
Met de inrichting van de Bouwepet als waterbergingsgebied hebben we extra ruimte gecreëerd om extreme waterstanden in de Friese boezem om te vangen. Het waterbergingsgebied is ongeveer 85 hectare groot. Bij hoogwater kan het gebied tijdelijk 300.000 tot 400.000 kubieke meter water opvangen. Dat komt overeen met 160 Olympische zwembaden vol water. Zo verkleinen we het risico op wateroverlast in de omgeving.
Tegelijkertijd wilden we de natuur in en rondom de Bouwepet versterken. Daarom verbeterden we de verbinding tussen de Friese Boezem, de Bouwepet en het Ottema-Wiersmareservaat. Dankzij de nieuwe vislift maakt het voor vissen mogelijk om vrij tussen deze gebieden te zwemmen en ondersteunt daarmee hun natuurlijk migratie.
Met het project dragen we bij aan een watersysteem dat beter bestand is tegen extreme neerslag én ruimte biedt aan natuur.
Werkgebied
Het project vond plaats in natuurgebied Bouwepet, ten zuidoosten van Gytsjerk. De Bouwepet is onderdeel van het Bûtefjild en ligt tussen de Friese boezem en het Ottema-Wiersmareservaat. De Bouwepet is eigendom en beheer van It Fryske Gea.
Op de onderstaande kaart staan de locaties ingetekend van de aangepakte keringen, de nieuwe vispassage en twee inlaten.
Klik op de afbeelding voor een vergroting.
Wat hebben we gedaan?
Om de Bouwepet geschikt te maken als waterbergingsgebied, hebben we de bestaande waterkeringen rondom het gebied verbeterd. De keringen zijn 10 tot 20 centimeter opgehoogd en de taluds zijn flauwer gemaakt. Hierdoor ontstond een natuurlijke overgang tussen de omliggende polders en de Bouwepet.
Bij de faunapassage in de Trynwâldsterdyk (N355) hebben we twee inlaten aangelegd. Via deze inlaten kan water vanuit de Friese boezem de Bouwepet instromen wanneer het waterpeil hoger wordt, bijvoorbeeld door extreme neerslag. Zodra de waterstanden in de boezem weer zijn gedaald, kan het water terugstromen.
Aanleg vislift
Bij de Trynwâldsterdyk hebben we een slimme vislift aangelegd. De ronde vislift past goed in de beperkte ruimte en maakt het voor vissen mogelijk om tussen de boezem, de Bouwepet en het Ottema-Wiersmareservaat te zwemmen.
In de vislift zwemmen vissen tegen de stroom in via een ronde wokkel naar boven. De vislift wekt met een pomp een lokstroom op van de polder (Bouwepet) naar de boezem. Hiermee wordt de natuurlijke stromingsrichting van het water nagebootst. De vislift is voorzien van een ingebouwde camera die passerende vissen automatisch herkent en telt. Daarbij worden onder andere de soort en lengte van de vis, de watertemperatuur en de stroomsnelheid geregistreerd. De werking van de vislift kan worden aangepast aan verschillende vissoorten en hun migratieperiode.
Wie voerde het project uit?
Het project is uitgevoerd door Wetterskip Fryslân in samenwerking met It Fryske Gea, eigenaar en beheerder van het gebied. De werkzaamheden zijn uitgevoerd door De Waard Grondverzetter B.V. uit Zeewolde.
De totale kosten van het project bedroegen ongeveer €1,6 miljoen. Het project is gefinancierd door Wetterskip Fryslân, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (POP3) en provincie Fryslân.
