Verbeteren waterhuishouding De Moark

Doel van het project

Met dit project willen we:

• De aan- en afvoer van water verbeteren.
• Meer water kunnen opvangen bij hevige neerslag.
• Wateroverlast beperken.
• Voldoende water beschikbaar houden in droge perioden.
• De waterkwaliteit verbeteren.
• Meer leefruimte creëren voor planten en dieren.
• Voldoen aan de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).

Werkgebied

Het projectgebied ligt in bemalingsgebied De Moark, tussen Wyns, Aldtsjerk, Gytsjerk en Ljouwert. We willen ongeveer 8 kilometer hoofdwatergangen verbreden. Op de projectkaart hieronder zijn deze watergangen in blauw aangegeven. De stuwen die we willen renoveren of vervangen zijn in rood aangegeven.

Projectgebied met de watergangen (blauw) waarmee we aan de slag willen en de te renoveren of nieuwe stuwen (rood). Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Planning

Wat staat er op de planning?

• Juli en augustus 2026: de aanbesteding van het contract (bestek) vindt plaats om een aannemer voor het werk te contracteren.
• Oktober 2026: start van de werkzaamheden door de aannemer.

De planning kan nog wijzigen.

Wat is er tot nu toe gedaan?

• Eind januari en begin februari 2025: Betrokken grondeigenaren en pachters ontvingen een brief over het project. Daarna hebben we persoonlijke gesprekken gevoerd om de plannen toe te lichten en vragen te beantwoorden.
• Maart tot en met mei 2025: We voerden onderzoeken uit en werkten de eerste schetsontwerpen voor de maatregelen uit.
• Juni 2025: We bespraken de schetsontwerpen met de betrokken grondeigenaren.
• November en december 2025: Betrokken grondeigenaren ontvingen een voorstel voor de uitvoering van de maatregelen. Hierin staat ook hoe eventuele schade wordt gecompenseerd. We streven ernaar om hierover samen tot afspraken te komen.
• 9 december 2025: Het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân stemde in met de ontwerpvergunning eigen dienst en het ontwerp-leggerbesluit voor het project.
• 6 januari tot en met 17 februari 2026: De ontwerpvergunning eigen dienst en het ontwerp-leggerbesluit lagen ter inzage via overheid.nl. 
• Januari en februari 2026: We voerden aanvullend onderzoek uit naar mogelijke archeologische resten in de bodem. Ook namen we milieukundige monsters bij schouwdammen langs de hoofdwatergangen.
• Maart en april 2026: We ontvingen en beoordeelden zienswijzen op de ontwerpvergunning en het ontwerp-leggerbesluit. Daarna stelde het dagelijks bestuur de vergunning en het leggerbesluit definitief vast. De definitieve besluiten en de beantwoording van de zienswijzen zijn te bekijken via Waterschapsblad 2026, 9916 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen. Daarnaast zijn de benodigde omgevingsvergunningen aangevraagd bij de gemeenten Leeuwarden en Tytsjerksteradiel.
• April tot en met juli 2026: We hebben opnieuw overleg gevoerd met grondeigenaren met wie nog geen overeenstemming was bereikt over de uitvoering van de werkzaamheden.
• Juni 2026: Het bestek voor de uitvoering van de werkzaamheden is afgerond.
• Juli 2026: De gemeenten Leeuwarden en Tytsjerksteradiel hebben de benodigde omgevingsvergunningen verleend.
• Doorlopend: We overleggen met de Noardlike Fryske Wâlden over toekomstig beheer en onderhoud van de verruimde watergangen. Daarbij kijken we onder meer naar de belangen van weidevogels en mogelijke effecten op predatie.

Overlast

Tijdens de uitvoering kunnen bewoners en grondeigenaren werkzaamheden in en langs de watergangen merken. Denk aan werkverkeer, machines en tijdelijke hinder in de directe omgeving van de werkzaamheden. Betrokkenen worden vooraf geïnformeerd over de planning en de uitvoering.

Wie voert het project uit?

Wetterskip Fryslân is opdrachtgever van het project. De werkzaamheden worden uitgevoerd door een aannemer die na aanbesteding wordt geselecteerd. Daarbij werken we samen met betrokken grondeigenaren, gemeenten en andere gebiedspartners.

Wat gaan we doen?

Om het watersysteem te verbeteren:

• verbreden we hoofdwatergangen;
• verdiepen we sommige watergangen;
• renoveren of vervangen we acht stuwen;
• passen we het onderhoud aan volgens ecologische principes;
• realiseren we waar mogelijk flauwere oevers.

Ecologisch onderhoud

Bij ecologisch onderhoud verwijderen we niet alle waterplanten tijdens het maaien. Een deel van de begroeiing blijft staan. Dat biedt bescherming en leefruimte aan planten en dieren en draagt bij aan een betere waterkwaliteit.

Flauwere taluds

De verruimde watergangen krijgen flauwere taluds. Die zijn stabieler en bieden betere omstandigheden voor planten en dieren. Waar nu walbeschoeiing aanwezig is, onderzoeken we samen met grondeigenaren de mogelijkheden voor natuurlijke oevers.

Extra informatie

Waarom zijn deze maatregelen nodig?

Bij hevige regen kan het watersysteem in De Moark het water niet altijd snel genoeg afvoeren. Daardoor stijgt de waterstand en kunnen delen van het gebied extra nat worden.

Door watergangen te verbreden, kan water sneller worden afgevoerd en is er meer ruimte om water tijdelijk op te slaan. Zo is het gebied beter voorbereid op extreme weersomstandigheden als gevolg van klimaatverandering. Ook blijft er in droge periodes voldoende water beschikbaar.

Daarnaast renoveren of vervangen we acht stuwen. Daarmee kunnen we de waterpeilen beter regelen.

Betere waterkwaliteit

De maatregelen dragen ook bij aan schoner en gezonder water. De watergangen in De Moark voldoen nog niet aan de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW).

Door de watergangen te verbreden ontstaat meer ruimte voor waterplanten en dieren. Ook kunnen we het onderhoud anders uitvoeren, waardoor meer begroeiing behouden blijft. Dat zorgt voor een gevarieerder leefgebied, een grotere biodiversiteit en een betere waterkwaliteit.

Besluiten en documenten

Bekijk de definitieve besluiten, het leggerbesluit en de beantwoording van de zienswijzen op overheid.nl.